معرفی منابع جهت حافظ‌پژوهی - خمر کهن

۱۳۸٥/۱۱/٢٦
معرفی منابع جهت حافظ‌پژوهی

 

سلام،

    پس از تهیه نوشتهء کوتاهی که دربارهء شروح نوشته‌شده بر مثنوی معنوی آوردم و استقبال دوستان، تصمیم به تهیه مطلبی مشابه دربارهء منابع حافظ‌پژوهی گرفتم. جهت پرهیز از دوباره‌کاری، بدنبال نوشتار، کتاب، CD، یا صفحات وب گشتم. از جمله مطالب خوب و نسبتاً جامع در این زمینه را در وبلاگی بنام حافظ‌پژوهی یافتم. نویسندهء این وبلاگ مطلبی در دو بخش ذیل عناوین "کتابشناسي حافظ‌پژوهي" و "معرفي کتب تحليلي، شرح‌ها و تفسير‌هاي موجود دربارهء ديوان" تهیه نموده است که ضمن معرفی تهیه‌کننده و قدردانی از ایشان برای تهیه این مطلب خوب، آن را ذیلاً نقل می‌کنم. در ضمن این وبلاگ در حال نقل و تهیهء مطلب خوبی دربارهء فال حافظ است که تاکنون چهار قسمت آن را بروی وبلاگ خود قرار داده است. توصیه می‌کنم مطلب مذکور را بخوانید.

   به فهرست ذیل، دو  CD مولتی‌مدیا و مفید "لسان‌الغیب 3" و "سروش حافظی" از محصولات شرکت نیستان جم را بیافزایید. با کلیک بر روی نام هر یک به بخش محصولات سایت این شرکت منتقل می‌شوید و توضیحات مفصل دربارهء این دو محصول مفید را می‌توانید ملاحظه کنید. ضمناً در CD "لسان الغیب 3" بخشی بنام "حافظ‌شناسی" وجود دارد که در آن بخش نیز منابع بسیاری معرفی شده‌اند.

26 بهمن 85

پانویس!

 

کتاب شناسي حافظ پژوهي (بنقل از وبلاگ حافظ‌پژوهی)

 بخش نخست : برجسته ترين تصحيح هاي ديوان حافظ

 -         ديوان حافظ به سعي سايه / نشر کارنامه / يکي از بهترين تصحيح هاي ديوان است حاصل کوشش هوشنگ ابتهاج و هم فکري دکتر شفيعي کدکني . به گمان من در حال حاضر کامل ترين و قابل اعتماد ترين نسخهء تصحيح شده ديوان خواجه همين است.

 -         ديوان حافظ به تصحيح سليم نيساري / ؟ / که بيشترين نسخ خطي در اين تصحيح توسط ايشان گرد آمده و مقابله شده اند ... البته يکي از معتبر ترين تصحيح ها هم هست .

 -         حافظ / قزويني ، غني / انتشارات اساطير / ارزش اين تصحيح بيش از همه به اين است که اين نسخه اولين تصحيح علمي از ديوان خواجه است که در حقيقت بابي جديد در نگرش به متون کهن خصوصا ديوان حافظ را باز کرد . اين چاپ متن اصلي تصحيح قزويني و غني است بدون کم و کاست . اين تصحيح و تصحيح سليم نيساري علاوه بر متن ديوان شامل « مقدّمهء گلندام » يا مقدّمهء جامع ديوان نيز هستند که تنها سند به جاي مانده و معتبر از دوران خواجه است در مورد ايشان .

 البته ديوان خواجه توسط استادان ديگري نيز تصحيح شده ، اما از آنجا که تعدّد اين تصحيح ها موجب سردرگمي علاقمندان مي شود و غالبا هر انتشاراتي يک ديوان بر اساس تصحيح يکي از بزرگان ارائه مي دهد اين سه ديوان به عنوان برجسته ترين تصحيح ها معرفي شد . اين به آن معنا نيست که تلاش هاي بزرگاني چون استاد خانلري ، جلالي نائيني – نذير احمد ، رشيد عيوضي ، بهاء الدين خرّمشاهي ، انجوي و ديگر بزرگان ناديده گرفته شود بلکه به معناي انتخاب سه اثر کم اختلاف تر و البته صاحب مزيّت هايي چون تعدد نسخ خطي مورد رجوع ، ذوق شاعرانهء مصحح و البته ميزان پايبندي به روش تصحيح ارائه شده مي باشند . 

بخش دوم : معرفي کتب تحليلي ، شرح ها و تفسير هاي موجود در بارهء ديوان

 ( در اين بخش بدون توجه به نوع نگارش و سليقهء مولف کتاب سعي شده است کتب موجود در بازار معرفي شوند چرا که بسياري از کتاب هاي قابل توجه در اين موضوع تجديد چاپ نشده اند و البته کتاب هاي معرفي شده زير را نيز مي توان به دسته هاي متفاوت طبقه بندي کرد . )

 -         آينهء حافظ و حافظ آينه / محمد رضا تاج الديني / انتشارات پاژنگ

 -         آيينهء جام ( شرح مشکلات ديوان حافظ ) / عبّاس زرياب خويي / علمي

 -         از کوچهء رندان / دکتر عبدالحسين زرين کوب / سخن / يکي از کتب مرجع است در مورد شاعر خصوصا با نگاه ويژه اي که به تاريخ حيات خواجه دارد

 -         به شاخ نباتت قسم ( باور هاي عاميانه دربارهء فال حافظ ) / زير نظر دکتر محمود روح الاميني / انتشارات پاژنگ

 -         پند و پيوند ( گزارش بيست غزل حافظ بر پايهء زيبا شناسي و باور شناسي ) / مير جلال الدين کزّازي / نشر قطره

 -         پير ما گفت / به کوشش سعيد نياز کرماني / انتشارات پاژنگ

 -         تاريخ عصر حافظ ( ج يک... جلد دوم آن به نام تاريخ تصوف در اسلام ) / قاسم غني / زوّار

 -         تاملي در حافظ / محمد علي اسلامي ندوشن / انتشارات يزدان ؛ نشر آثار

 -         تماشاگه راز / مرتضي مطهري / صدرا

 -         چارده روايت ( مجموعه مقالات ) / بهاء الدين خرّمشاهي / کتاب پرواز

 -         حافظ / به کوشش خليل خطيب رهبر / انتشارات صفي علي شاه / کتابي مفيد شامل معاني ابيات ، کلمات مشکل و اعراب گذاري غزليات حافظ بر اساس تصحيح قزويني – غني ؛  اين کتاب به کساني که مي خواهند صحيح خواني و معاني ابيات را بياموزند توصيه مي شود

 -         حافظ / بهاء الدين خرّمشاهي / طرح نو 

-         حافظ حافظهء ماست / بهاء الدين خرّمشاهي / نشر قطره

 -         حافظ شناسي ( دورهء پانزده جلدي ) / به کوشش سعيد نياز کرماني / انتشارات پاژنگ

 -         حافظ شيرين سخن / دکتر محمد معين / صداي معاصر

 -         حافظ نامه / بهاء الدين خرّمشاهي / انتشارات علمي و فرهنگي / شرحي است بر گزيده اي از غزليات خواجه و در نوع خود يکي از کتاب هاي مرجع و قابل توجه به حساب مي آيد

 -         حافظ و جام جم / دکتر جواد برومند سعيد / پاژنگ

 -         حافظ و قرآن ( تطبيق ابيات حافظ با آيات قرآن ) / مرتضي ضرغامفر / انتشارات صائب

 -         خاطر مجموع ( ديوان ) / به کوشش شفيع شجاعي اديب / انشارات فاخر / اين کتاب حاصل مقابلهء بيست و يک نسخهء معتبر چاپي است ، در صفحهء مقابل هر غزل اختلاف نسخ و ابيات الحاقي آمده و ذيل هر غزل شرح بعضي از مشکلات ابيات درج شده است

 -         دربارهء حافظ ( مجموعه مقاله هاي نشر دانش ) / زير نظر نصر الله پورجوادي / مرکز نشر دانشگاهي

 -         در گلستان خيال حافظ / خسرو فرشيد ورد / ؟

-         دفتر ديگر ساني ها در غزل هاي حافظ / دکتر سليم نيساري / سروش / که حاصل بررسي آن چهل و اندي نسخهء خطي بررسي شده توسط استاد است ... البته تنها جلد اول آن به چاپ رسيده است

 

-         دولت پير مغان ( مجموعه مقالات ) / به کوشش سعيد نياز کرماني / انتشارات پاژنگ

 

-         شرح سودي بر ديوان حافظ / سودي بسنوي / ترجمه دکتر عصمت ستّار زاده/ ؟

 -         فرهنگ اشعار حافظ / احمد علي رجائي بخارائي / علمي

 -         فرهنگ واژه هاي ايهامي در شعر حافظ / محمد ذوالرياستين/ فرزان روز

 -         کلک خيال انگيز ( فرهنگ جامع ديوان حافظ ) / پرويز اهور /؟

 -         گمشدهء لب دريا / دکتر تقي پور نامداريان / سخن

 -         ماجراي پايان نا پذير حافظ / محمد علي اسلامي ندوشن / انتشارات يزدان

 -         مزاج دهر تبه شد ( شعر و انديشهء حافظ در نگاهي به حافظ شناسي معاصر ) / محمود درگاهي / ؟

 -         مکتب حافظ ( مقدمه اي بر حافظ شناسي ) / منوچهر مرتضوي / ؟

 -         مگر آيينه ام ( مجموعه مقالات ) / سعيد نياز کرماني / پاژنگ

 -         نقشي از حافظ / علي دشتي / امير کبير

 -         يک قصّه بيش نيست / حسن انوري / علمي / ... که به قول استاد خرّمشاهي « يکي از پر اطّلاع ترين و شسته رفته ترين آثار حافظ پژوهي در عصر جديد است »

 

    اميد است معرفي اين آثار براي دوستاران شناخت انديشه و شعر حافظ مفيد باشد ....

 


[ پست الكترونيك ]